Od czego zacząć, czyli co wiemy o problemach społecznych

Wersja do wydrukuSend to friend

Jeżeli czytasz ten artykuł to najprawdopodobniej zdecydowałeś się wziąć udział w projekcie „Młodzi liderzy działają lokalnie”. Jeżeli tak – serdecznie gratulujemy! Twoje zaangażowanie obywatelskie, zainteresowanie jakością życia lokalnej społeczności i zapał są godne pochwały. Oby tak dalej :)

(Jeżeli nie, najwyższy czas, żebyś poważnie przemyślał ideę naszego projektu i jak najszybciej się do niego zgłosił - formularz rejestracyjny dostępny jest TUTAJ. Być może ten artykuł cię do tego przekona).

Tak więc zdecydowałeś się pomóc sobie i innym, chcesz zmienić na lepsze swoje otoczenie… Jak się do tego zabrać? Zacznij od zgromadzenia wiedzy o tym czym są problemy społeczne i jak je identyfikować.

Czym jest problem społeczny?

Problem społeczny to zjawisko niekorzystne dla danej społeczności, oceniane przez zbiorowość, której dotyczy, jako niepożądane, niebezpieczne i konieczne do wyeliminowania. 

Problem społeczny to coś co przeszkadza większości członków danej społeczności, przeszkoda dla jej efektywnego funkcjonowania, rozdźwięk między uznanymi wzorami a aktualnym stanem rzeczy. Jest to zjawisko niepożądane, które wydaje się możliwe do przezwyciężenia przez zbiorowe działanie.

Do najpowszechniejszych, najbardziej znanych problemów społecznych zaliczmy m.in.: wojnę, przemoc, narkomanię, alkoholizm, ubóstwo, długotrwałe bezrobocie, bezdomność, nierówności społeczne, marnotrawstwo pieniędzy publicznych, korupcję itp. To poważne zagrożenia, które dotykają wszystkie społeczeństwa. Nad ich rozwiązaniem pracuje wiele organizacji, instytucji i osób.

Warto jednak pamiętać, że duże problemy zwykle rodzą się z mniejszych. Np. alkoholizm wśród młodzieży może mieć swoją przyczynę w braku ciekawych ofert spędzania wolnego czasu w danej okolicy. A to już problem, którym łatwiej się zająć młodym ludziom. Zachęcamy cię do szukania problemów na miarę twoich możliwości. Zastanów się, w jaki sposób możesz pomóc swojemu najbliższemu otoczeniu w poprawie jakości życia.

Jak zidentyfikować problem społeczny w swoim otoczeniu?

Na początku musisz zadecydować problemami jakiej grupy chcesz się zająć. Środowiskiem uczniów swojej szkoły? Rodziną? Osobami ze swojego osiedla? Grupą rówieśników z najbliższej okolicy? Wybór jest naprawdę szeroki – musisz tylko uważnie rozejrzeć się dookoła. 

Następnie zastanów się co wybranej zbiorowości najbardziej przeszkadza, na co najczęściej narzekają, co im się nie podoba. Jeżeli zdiagnozowana przez ciebie przeszkoda:

  1. jest zjawiskiem niepożądanym
  2. wywołuje krytykę znacznej liczby ludzi
  3. jest możliwa do przezwyciężenia przy zbiorowym działaniu

znalazłeś „swój” problem społeczny, którym będziesz mógł zająć się w ramach projektu „Młodzi liderzy działają lokalnie”. Kolejnym krokiem będzie wymyślenie dla niego najlepszego rozwiązania – pamiętaj, że możesz zwrócić się do nas o pomoc w tej sprawie. Oczywiście nie podsuniemy gotowego pomysłu, ale wskażemy drogę, jaką możesz do niego dojść.

A na koniec trochę praktyki, czyli…

Przykłady – wymyślone przez nas problemy społeczne wraz z rozwiązaniami

Jeżeli nadal dla ciebie nie są do końca jasne sposoby wyszukiwania i definiowania lokalnych problemów społecznych spróbujemy przybliżyć ci je na konkretnych przykładach.

  1. Problem społeczny: Niewykupywanie leków wypisanych przez lekarza.
    Postępowanie: Na początek przeprowadzamy analizę sytuacji i szukamy powodów zaistniałej sytuacji. Nasze badania wskazują, że najczęstszymi przyczynami braku realizacji recept są zbyt niskie zarobki, niedostateczna wiedza na temat stosowania leków („sąsiadka radziła mi inny lek, bo jej pomógł”), brak sił na wizytę w aptece (w przypadku osób starszych i schorowanych). Następnie wymyślamy rozwiązania dla poszczególnych, zdiagnozowanych przyczyn np.:
    • zbiórki pieniędzy,
    • zainteresowanie złą kondycją finansową właściwych różnych organizacji (pomoc społeczna, kościół), 
    • zorganizowanie kampanii społecznej i znalezienie „sponsorów” prywatnych
    • zorganizowanie spotkań ze specjalistami, którzy wyjaśnią koniecznoś realizowania recept,
    • zorganizowanie dyżurów osób, które będą pomagać osobom obłożnie chorym (robić zakupy, pilnować, aby osoby przyjęły leki).
  2. Problem społeczny: Brak poszanowania własności publicznej. Miejsca w najbliższej okolicy zniszczone przez wandali.
    Postępowanie: Na początek identyfikujemy miejsca zniszczone przez wandali. Następnie staramy się znaleźć rozwiązania, które pomogą naprawić szkody i zapobiec im na przyszłość np.
    • zainteresowanie problemem napraw odpowiednich władz,
    • organizacja zbiórki na rzecz koniecznych napraw,
    • przekonanie lokalnych przedsiębiorców do wykonania lub sfinansowania napraw w zamian za pomoc, jakiej mogłaby im udzielić młodzież,
    • organizacja specjalnych wykładów przekonywujących do poszanowania własności publicznej,
    • zastanowienie się dlaczego młodzież niszczy własność publiczną, co chce przez to powiedzieć, jakie potrzeby zaspokoić – może to pomóc w diagnozie kolejnych problemów społecznych i umożliwić zaproponowanie skutecznych rozwiązań,
    • nawiązanie współpracy z policją.
  3. Problem społeczny: Anglikanizacja języka polskiego w danej grupie osób.
    Postępowanie: Zauważyliśmy, że w naszym środowisku coraz więcej osób przeplata język polski angielskimi zwrotami. Powstaje z tego miszmasz, którego ciężko słuchać. Chcemy zadbać o czystość naszego języka. W tym celu:
    • organizujemy konkurs, w którym nagrodzimy osobę najlepiej posługującą się językiem polskim,
    • przeprowadzamy kampanię mającą na celu uświadomienie istnienia tego szkodliwego zjawiska innym osobom,
    • zorganizujemy cykl zajęć umożliwiających poprawę sposobu, w jaki posługujemy się językiem ojczystym.

Zaprezentowaliśmy ci trzy przykładowe problemy społeczne wybrane z licznej grupy przeszkód czy niedogodności jakie mogą pojawić się w naszym życiu. Oczywiście zaproponowane w tych przypadkach rozwiązania nie wyczerpują wszystkich możliwości postępowania w podobnych sytuacjach. To tylko pomysły, które mają wskazać w jaki sposób można pracować w ramach projektu „Młodzi liderzy działają lokalnie”.

Mam nadzieję, że artykuł ten przekonał cię, że problemy społeczne to nie tylko poważne sprawy, nad rozwiązaniem których zastanawiać muszą się wyłącznie specjaliści. Przecież przy wykazaniu dobrych chęci naprawdę wiele da się zmienić na lepsze w najbliższym otoczeniu, prawda? A więc do dzieła. Zdziwisz się, jak wiele zależy od ciebie.

Milena Więckowska
ekspert projektu Młodzi Liderzy Działają Lokalnie